संविधानसभा निर्वाचन २०६४

तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रले २०६१ माघ १९ मा संविधानको ठाडो उल्लंघन गर्दै शासनसत्ता आफ्नो हातमा लिएपछि नेकपा (एमाले) सहित सात राजनीतिक दल र तत्कालीन विद्रोही माओवादीबीच २०६२ मंसिर ७ गते सम्पन्न १२ बुँदे समझदारीपछि नेपालको राजनीतिले नयाँ मोड लियो । शान्तिपूर्ण जनआन्दोलनका सामु राजाले घुँडा टेकेपछि सात दलले माओवादी आन्दोलनको शान्तिपूर्ण अवतरणका लागि निर्णायक कदम चाले, जसको परिणामस्वरुप २०६४ चैत २८ गते नेपालमा पहिलो पटक संविधानसभाको निर्वाचन सम्पन्न भयो ।

निर्वाचन परिणाम

२४० सिट प्रत्यक्ष, ३३५ समानुुपातिक र मन्त्रिपरिषद्द्वारा मनोनीत २६ जना गरी ६०१ सदस्यका लागि २०६४ चैत २८ गते भएको संविधानसभाको पहिलो चुनावमा ५४ वटा दलले भाग लिएका थिए । कूल १,७६,११,८३२ मतदाता रहेकामा १,११,४६,५४० मतदाताले भाग लिएका थिए । खसेकोमध्ये १,०७,३९,०७८ मत सदर भएका थिए भने ४,०७,४६२ मत बदर भएका थिए ।

नेकपा (एमाले) “संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको स्थापना गरौं, सवल र समृद्ध नेपालको निर्माण गरौं” भन्ने मूल नाराका साथ चुुनावी मैदानमा खडा भएको थियो । यस निर्वाचनमा निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएका ५४ दलले भाग लिएता पनि प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट १० वटा दलले विजयी भए पनि समानुुपातिकतर्फबाट २५ वटा दल संविधानसभामा उपस्थित भएका थिए ।

यो निर्वाचनमा विभिन्न कारणले नेकपा (माओवादी) प्रत्यक्षतर्फ १२० सिट जितेर ३०.५२ प्रतिशत मत र समानुपातिकतर्फ ३१,४४,२०४ मत अर्थात् २९.२८ प्रतिशत मत प्राप्त गरी १०० जना समानुुपातिक प्रणालीअन्तर्गत निर्वाचित गरी जम्मा २२० जना सभासदसहित पहिलो दलका रूपमा संविधानसभामा प्रवेश गरेको थियो ।

नेपाली कांग्रेसले २४० सिटमा उम्मेदवारी दिएकोमध्ये ३७ सिटमा विजयी भएको थियो । कांग्रेस प्रत्यक्षतर्फ २३,४८,८९२ अर्थात् २२.७९ प्रतिशत मत र समानुपातिकतर्फ २२,६९,८८३ अर्थात् २१.१४ प्रतिशत मत पाएर ७३ जना सभासद यस प्रणाली अन्तर्गत निर्वाचित गरेर जम्मा ११० जना सभासदसहित दोस्रो दलमा झरेको थियो ।

नेकपा (एमाले)का लागि अनपेक्षित परिणाम आयो । प्रत्यक्षतर्फका २४० सिटमध्ये २३९ सिटमा उम्मेदवारी दिएकोमा जम्मा ३३ सिटमा मात्र विजयी भयो । प्रत्यक्षतर्फ कूल २२,२९,०६४ अर्थात् २१.६२ प्रतिशत मत प्राप्त गरेको थियो भने समानुपातिकतर्फ २१,८३,३७० अर्थात् २०.३३ प्रतिशत मत प्राप्त गरी ७० जना सभासदहरू यस प्रणालीअन्तर्गत निर्वाचित गरेको थियो । नेकपा (एमाले) जम्मा १०३ जना सभासदसहित तेस्रो ठूलो दलका रूपमा पहिलो संविधानसभामा उपस्थित रहेको थियो । महासचिवसहित प्रमुख नेताहरूले निर्वाचनमा पराजित भएका र आफ्नो दल तेस्रो स्थानमा झरेपछि पार्टीका महाचिवले नैतिकताका आधारमा राजीनामा गरेका थिए ।

पहिलो निर्वाचित हुने प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणालीतर्पm निर्वाचित हुने पार्टीहरूको तुलनात्मक स्थिति

क्र.स. पार्टीको नाम जम्मा उम्मेदवार जितेको सिट संख्या प्राप्त मत प्राप्त मतको प्रतिशत
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी) २४० १२० ३१, ४५, ५१९ ३०.५२
नेपाली कांग्रेस २४० ३७ २३, ४८, ८९० २२.७९
नेकपा (एमाले) २३९ ३३ २२, २९, ०६४ २१.६३
मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल १०३ ३० ६, ३४, १५४ ६.१५
तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी ९४ ३, ४५, ५८७ ३.३५
सद्भावना पार्टी ८७ १, ७४, ०८६ १.६९
जनमोर्चा नेपाल २०३ १, ३६, ८४६ १.३३
नेपाल मजदुर किसान पार्टी ९८ ६५, ९०८ ०.६४
राष्ट्रिय जनमोर्चा १२२ ९३, ५७८ ०.९१
१० स्वतन्त्र ७७४ १, २३, ६१९ १.२०

समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ सिट प्राप्त गर्ने राजनीतिक दल र सिट संख्याको तुलनात्मक स्थिति

क्र.स. पार्टीको नाम प्राप्त मत प्राप्त सिट संख्या प्राप्त मतको प्रतिशत
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी) ३१, ४४, २०४ १०० २९.२८
नेपाली कांग्रेस २२, ६९, ८८३ ७३ २१.१४
नेकपा (एमाले) २१, ८३, ३७० ७० २०.३३
मधेशी जनअधिकार फोरम, नेपाल ६, ७८, ३२७ २२ ६.३२
तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी ३, ३८, ९३० ११ ३.१६
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी २, ६३, ४३१ २.४५
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माले) २, ४३, ५४५ २.२७
जनमोर्चा नेपाल १, ६४, ३८१ १.५३
नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (संयुक्त) १, ५४, ९६८ १.४४
१० सद्भावना पार्टी १, ६७, ५१७ १.५६
११ राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी, नेपाल १, १०, ५१९ १.०३
१२ राष्ट्रिय जनशक्ति पार्टी १, ०२, १४७ ०.९५
१३ राष्ट्रिय जनमोर्चा १, ०६, २२४ ०.९९
१४ नेपाल मजदुर किसान पार्टी ७४, ०८९ ०.६९
१५ राष्ट्रिय जनमुक्ति पार्टी ५३, ९१० ०.५०
१६ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एकीकृत) ४८, ६०० ०.४५
१७ नेपाल सद्भावना पार्टी (आ) ५५, ६७१ ०.५२
१८ नेपाली जनता दल ४८, ९९० ०.४६
१९ संघीय लोकतान्त्रिक राष्ट्रिय मञ्च ७१, ९५८ ०.६७
२० समाजवादी प्रजातान्त्रिक जनता पार्टी नेपाल ३५, ७५२ ०.३३
२१ दलित जनजाति पार्टी ४०, ३४८ ०.३८
२२ नेपाल परिवार दल २३, ५१२ ०.२२
२३ नेपाः राष्ट्रिय पार्टी ३७, ७५७ ०.३५
२४ नेपाल लोकतान्त्रिक समाजवादी दल २५, ०२२ ०.२३
२५ चुरे भावर राष्ट्रिय एकता पार्टी, नेपाल २८, ५७५ ०.२७
सम्पूर्ण विवरण हेर्नको लागि यहाँ क्लिक गर्नुहोस ।

लोकप्रिय समाचार

नेकपा (एमाले) को मोबाइल एप डाउनलोड गर्नुहोस् ।

cpnuml